Tuệ Lạc

  • Augmenter la taille
  • Taille par défaut
  • Diminuer la taille
Home Phiên dịch : Sử Thánh Nhân Cuộc Ðời Tôn Giả Xá Lợi Phất (Sàrìputta) ÐẠI ÐỨC SÀRIPUTTA TRONG TÚC SINH TRUYỆN (JÀTAKA)

ÐẠI ÐỨC SÀRIPUTTA TRONG TÚC SINH TRUYỆN (JÀTAKA)

V

ÐẠI ÐỨC SÀRIPUTTA

TRONG TÚC SINH TRUYỆN (JÀTAKA)

 

 

   Theo kinh điển, chúng ta thấy rằng Trưởng lão Sàrìputta (Xá Lợi Phất) xuất hiện rất thường trong Túc Sinh Truyện, tức những câu chuyện về tiền thân của đức Phật. Trong đó, tiền thân Phật (hay còn gọi là Bồ Tát) và tiền thân Trưởng lão Sàrìputta đã tái sinh làm nhiều nhân vật khác nhau nhưng có liên hệ.

   Có những kiếp sống, chúng ta thấy Trưởng lão Sàrìputta là một ông thầy, còn đức Bồ Tát là người học trò. Chẳng hạn như các câu chuyện Túc Sinh có tên là Susìma (số 163) Cùlanandiya (số 223), Sìlavimasa (số 305), Kàrandiya (số 356) và Mahà Dhammapàla (số 447).

   Trong câu chuyện ghi sau cùng, tuy đức Bồ Tát là người học trò và Trưởng lão Sàrìputta là ông thầy, nhưng người học trò cũng đã đem đến cho thầy mình một bài học giá trị, là hãy nên phân biệt mỗi hạng người mà dạy dỗ. Không nên khuyên nhủ kẻ không muốn nghe, hoặc không có ý định tìm hiểu và học hỏi kiến thức của mình.

   Cũng có những lần luân hồi mà Trưởng lão Sàrìputta (Xá Lợi Phất) sinh làm người, còn đức Bồ Tát là một con thú. Ví dụ như trong các “Túc Sinh” : -Chuyện Romaka Jàtaka (số 227), Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một đạo sĩ rất khéo léo, có thể nuôi và huấn luyện một con chim đa đa (tiền thân Phật) theo ý muốn của mình. Và chuyện Bhojàjaniya Jàtaka (số 23) hay chuyện Dhammadhena Jàtaka (số 122).

   Cũng có lắm khi vai trò của hai vị này lại đổi ngược. Chẳng hạn như trong chuyện Jaruda Pàna (Jàtaka số 256) và chuyện Kundakakucchi Sindhava Jàtaka (số 254) thì Trưởng lão Sàrìputta (Xá Lợi Phất) sinh làm một con thú, còn đức Bồ Tát thì sinh làm người.

   Nhưng ngộ nghĩnh hơn nữa, là trong câu chuyện Kurunga Mìga, cả đức Bồ Tát lẫn Trưởng lão Sàrìputta đều sinh làm thú.

   Phần sau đây là những mẫu tóm tắt trong Túc Sinh Truyện. Ở đó ta thấy tiền thân của Trưởng lão Sàrìputta đã xuất hiện một cách có ý nghĩa:

No 11.

LAKKHANA JÃTAKA

 

   Khi ấy tiền thân Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một trong hai anh em, con một gia đình nọ. Người em (tiền thân Sàrìputta) rất thông minh, còn người anh thì ngu tối. Cả hai đã giúp đỡ cha mẹ, bằng cách chăn coi một đàn thú trên đồi. Từ nhà họ đến nơi cho đàn thú ăn cỏ, phải trải qua một khu rừng nguy hiểm. Người em nhờ óc thông minh, đã đưa bầy thú đến nơi một cách an toàn. Nhưng người anh ngu dốt (tiền thân Ðề Bà Ðạt Ða) đến phiên mình, đã làm mất cả đàn gia súc.

No 23.

BHOJÃJANIYA JÃTAKA.

 

   Truyện này thuật lại kiếp ấy đức Bồ Tát sinh làm một con ngựa chiến phi thường, và Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một kiếm sĩ kỵ mã, được giao phó trách nhiệm đi bắt bảy vị vua đối nghịch. Sau đó người kiếm sĩ đã thành công, nhờ tinh thần bền chí của ông, và nhờ sự hy sinh của con ngựa tuyệt diệu.

No 69.

VISAVANTA JÃTAKA.

   Câu chuyện kể lại một con rắn (tiền thân Sàrìputta) có một thứ nọc, trị khỏi bịnh nan y của loài người, nhưng khi nhả nọc ra, thì rắn phải chết. Kết quả con rắn đã chịu chết, vì muốn cứu ân nhân của mình.

No 99.

PAROSAHASSA JÃTAKA.

   Chuyện kể tiền thân Sàrìputta sinh làm đệ tử một đạo sĩ, tu theo phái ẩn dật. Người đệ tử ấy đã thấu hiểu rõ ràng, mọi câu nói vừa ngắn gọn vừa cao xa của thầy (tiền thân Phật). Ðây là túc sinh tuyện được xem như để mô tả công phu nhiều kiếp tu luyện óc thông minh của tiền thân Trưởng Lão Xá Lợi Phất.

 

 

No 122.

DUMMEDHA JÀTAKA.

 

 Truyện kể lại kiếp ấy Sàrìputta sinh làm vua xứ Bénares (Ba La Nại). Ðây là một ông vua rất thông minh, có tài nhìn thú biết được giống tốt hay xấu. Lúc đó đức Bồ Tát sinh làm một con bạch tượng loại quí, còn Ðề Bà Ðạt Ða (Devadatta) đồng thời là vua Ma Kiệt Ðà và là chủ con bạch tượng ấy. Sau đó ông bị mất con voi quí, chỉ vì tánh ganh tị.

No 151.

RÀJOVÀDA JÀTAKA.

   Tiền thân hai Trưởng lão Sàrìputta và Mahà Moggallàna sinh làm hai người đánh xe ngựa chiến, của hai vương quốc hùng mạnh.

   Một hôm, cả hai người cùng đánh xe ngược chiều, gặp nhau trên một con đường hẹp. Mỗi bên đều muốn bên kia nhường lối cho mình. Và họ đã quyết định ăn thua đủ, bằng cách dùng lý lẽ đề cao oai lực của những nhân vật mà họ kính trọng nhất.

   Kết quả, người đánh xe thứ nhất (tiền thân Trưởng lão Sàrìputta) thắng cuộc, vì ông đã minh chứng được giới đức của vị vua lãnh đạo xứ sở ông. Vị vua được ca ngợi ấy không ai khác hơn là tiền thân đức Phật.

 

 

 

No 256.

ALINACITTA JÃTAKA.

 

   Chuyện tiền thân Trưởng lão Sàrìputta là một con voi rất khôn ngoan hiền lành và rất nhớ ơn người.

No 206.

KURUNGA MIGA JÃTAKA.

 

Trong kiếp nọ, Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một con chim gõ kiến, và Trưởng lão Mahà Moggallàna sinh làm một con rùa. Cả hai đã hợp lực cứu được mạng sống của bạn mình, là một con nai (tức là tiền thân Phật), khỏi tầm sát hại của tên thợ săn (tiền thân Ðề Bà Ðạt Ða). Nhưng sau đó đến lượt con rùa bị bắt và nhờ con chim gõ kiến giải thoát.

No 223.

CŨLANANDIYA JÃTAKA.

   Chuyện kể : Thuở kia tiền thân Sàrìputta sinh làm một giáo sư Bà-la-môn, và Devadatta (Ðề Bà Ðạt Ða) sinh làm học trò. Vị giáo sư luôn luôn khuyên đồ đệ chẳng nên khó tính, hiểm ác và tàn bạo, nhưng lời dạy dỗ ấy đã trở nên vô ích.

No 254.

KUNDAKA KUCCHI SINDHAVA JÃTAKA.

 

   Truyện kể tiền thân Sàrìputta sinh làm một con ngựa thực kỳ diệu, và đức Bồ Tát sinh làm người buôn ngựa. Con ngựa lúc trước do một người đàn bà làm chủ, nhưng về sau lại thuộc vào tay người lái buôn.

No 256.

JARUDAPÀNA JÀTAKA.

 

   Câu chuyện nói về mãng xà vương (tiền thân Trưởng lão Sàrìputta) đã giúp Bồ Tát lúc đó là một người lái buôn, để chuyên chở một số vàng bạc, mà người thương gia ấy vừa may mắn thu hoạch được.

No 272.

VYAGGA JÀTAKA.

 

   Có một lần tiền thân Tỳ-khưu Kokàlika sinh làm một con chằng tinh (yakkha), vì thế nên không thể sống chung được với tiền thân hai Trưởng lão Sàrìputta và Mahà Moggallàna.

No 227.

ROMAKA JÀTAKA.

   Truyện thuật tiền thân Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một đạo sĩ rất trí tuệ. Vị đạo sĩ ấy đã nuôi và huấn luyện một con chim đa đa, tiền thân đức Bồ Tát.

Nos 281, 292.

ABBHANTARA VÀ SUPATTA.

   Ðây là hai chuyện kể lại sự ngẫu nhiên trong kiếp chót. Truyện số 281 thuật lúc ấy Ngài Ràhula nhờ một ít nước xoài pha đường của Trưởng lão Sàrìputta, đã giúp cho mẹ là một Tỳ-khưu ni trị khỏi bịnh no hơi. Còn trong câu chuyện số 292 thì Trưởng lão Sàrìputta đã đích thân tìm hộ những món ăn dễ tiêu để giúp bà. Ðây là kết quả của việc một kiếp trước bà đã nuôi dưỡng tiền thân của hai vị Sàrìputta và Ràhula.

No 310.

SAYHA JÀTAKA.

   Kiếp ấy tiền thân Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một ông vua, có viên cận thần tên Sayha, là tiền thân Ðề Bà Ðạt Ða. Vua sai người cận thần đi chiêu dụ một đạo sĩ thông thái, vừa là bạn cũ của vua về giúp triều đình, nhưng việc chiêu dụ đã thất bại. Vị đạo sĩ thông thái ấy chính là tiền thân đức Phật.

No 313.

KHANTIVÀDI JÀTAKA.

 

   Tích thuật khi đức Bồ Tát sinh làm một đạo sĩ rất đức hạnh. Người thuở bấy giờ vẫn gọi Ngài là một đạo sĩ nhẫn nại (Khantavàdi), đồng thời Ðề Bà Ðạt Ða sinh làm một vị vua hung bạo. Ðể thách thức đức nhẫn nại, bạo vương đã đem vị đạo sĩ kia ra hành hạ một cách tàn nhẫn, nhưng không lay chuyển nổi phạm hạnh của người chân tu. Kết quả đức nhẫn nại của vị đạo sĩ đã cảm hóa được viên quan tổng chỉ huy quân đội trong triều đình (tiền thân Sàrìputta), và chính vị võ quan này đã đến băng bó những vết thương cho đức Bồ Tát.

No 315.

MAMSA JÀTAKA.

   Khi ấy tiền thân Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một người thợ săn, và đức Bồ Tát sinh làm con trai một người lái buôn. Lúc cả hai quen nhau và trở thành bạn hữu, thanh niên lái buôn đã dùng những lời lẽ chân chánh để thuyết phục bạn mình từ bỏ cái nghề săn bắn hung ác ấy.

No 361.

VANNARODHA JÀTAKA.

   Truyện nói về kiếp chót, khi hai vị Ðại đệ tử Sàrìputta và Mahà Moggallàna còn đang sống trong một nơi vắng vẻ. Lúc ấy có một người ăn xin hằng sống nhờ vật thực còn dư của hai Ngài. Nhưng tên ăn mày lại có ác ý muốn gây sự bất hòa giữa hai Ngài. Kết quả người ăn xin đã thất bại, vì hai vị Ðại đệ tử Phật lúc nào cũng cảnh giác, không nghe những lời gièm xiểm xấu xa, và sau cùng đồng bảo hắn hãy đi nơi khác.

   Trong Túc Sinh Truyện có đoạn còn thuật lại rằng: Trường hợp tương tự như thế đã xảy ra trong một kiếp nọ, khi người ăn xin kia sinh làm một con chó sói, còn tiền thân hai Trưởng lão Sàrìputta và Mahà Moggallàna sinh làm một con sư tử và một con cọp.

No 412.

KOTISIMBALI JÀTAKA.

 

   Tích kể lại khi tiền thân Sàrìputta sinh làm vua xứ Garada, hay còn gọi là vua Supanna. (Supanna Ràja). Vị vua này đã cứu sống một cây cổ thụ khỏi bị hại, vì nơi đó là chỗ ở của một vị thọ thần (tiền thân Bồ Tát).

No 444.

KANHA DIPÀYANA JÀTAKA.

   Kiếp đó tiền thân Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một vị đạo sĩ tên Ànimandiviya, đã bị một ông vua kết tội oan, và bị đem ra hành hạ, bằng cách dùng khí giới đâm xuyên qua thân thể. Nhưng vị đạo sĩ vẫn giữ hạnh nhẫn nại, không để tâm oán hận, và ghi nhớ rằng đó chỉ là kết quả của những nghiệp ác từ kiếp trước.

   Ðức Bồ Tát lúc ấy cũng là một đạo sĩ, bậc huynh trưởng của tiền thân Sàrìputta tên là Kanda Dipàyana, đã hết lời ca ngợi hạnh nhẫn nại, và thái độ cao thượng của người sư đệ mình.

No 472.

MAHÀ PADUMA JÀTAKA.

   Truyện kể lúc tiền thân Bồ-Tát Sĩ-Đạt-Ta sinh làm Hoàng tử Mahà Paduma, và tiền thân của Trưởng lão Sàrìputta sinh làm một vị thần núi. Nhờ vị thần ấy mà Hoàng tử thoát chết. 

 

-ooOoo-

 

.

phap-luan-01-120.jpg